Fietsende koeien

Als PhD student moet ik zo nu en dan practica begeleiden van Bachelor- en Masterstudenten. De studenten doen meestal experimenten met bacteriën of schimmels, maar heel soms mag ik zelf voor proefkonijn spelen. Zo bleek tijdens een eerstejaars practicum dat ik uitzonderlijk veel methaan uitadem. Inderdaad, methaan, het gas dat met name door koeien wordt geproduceerd en bijdraagt aan het broeikaseffect. Een korte rekensom laat zien dat mijn persoonlijke methaanemissie nog altijd een factor 1.000 lager is dan dat van een koe. Aan de ene kant een opluchting, aan de andere kant loopt mijn schaatsploeg, team iM FARMING, een mooie publiciteitsstunt mis.

Koe Met Fiets

Darmbewoners

Niet iedereen blijkt namelijk methaan ‘uit te stoten’. En degenen die dat wel kunnen, doen dit niet helemaal zelfstandig, maar met dank aan hun darmbewoners. Het begint bij darmbacteriën die complexe suikers van een ingenomen maaltijd afbreken. Zij produceren hierbij stoffen die bevorderend zijn voor de gezondheid voor hun gastheer of -vrouw. Er ontstaan daarbij echter ook afvalstoffen. Deze afvalstoffen worden door de methaanproducerende microben – geen bacteriën, maar zogenaamde Archaea – verder omgezet in methaan. Eigenlijk wordt er bij iedereen in de darmen methaan gevormd, maar slechts één op de drie mensen van de Westerse populatie, waaronder ik, heeft zoveel van deze methaanfabriekjes, dat het gas daadwerkelijk in de adem te meten is. Dit kan omdat het gas vanuit de darmen in het bloed diffundeert en vervolgens via de longen weer wordt uitgeademd.

Wie wel en wie niet?

Wetenschappers zijn er nog niet helemaal over uit wat nu bepaalt of je methaanproducent bent. Wel is aangetoond dat er in Nigeria en Zuid-Afrika relatief veel methaanproducenten te wonen, in Noorwegen en rondom Minneapolis juist relatief weinig. Ook schijnen vrouwen vaker methaan uit te ademen dan mannen, hoewel studies elkaar tegenspreken.

Een studie naar wielrenners

Een studie uit 2017 naar de darmbewoners van wielrenners (m/v) liet zien dat een bepaalde soort methaanproducerende microbe vaker voorkwam bij professionele wielrenners dan bij amateurs. In theorie maakt deze microbe de afbraak van complexe suikers uit ons dieet energie-efficiënter, omdat het de afvalstoffen die de activiteit van andere darmbacteriën belemmeren, opruimt. Dit zorgt ervoor dat deze darmbacteriën ongehinderd verder kunnen met hun taak, namelijk de productie van stoffen waar hun gastheer -of vrouw baat bij heeft. Daarom suggereerden de onderzoekers dat de aanwezigheid van deze methaanproducerende microbe in atleten de sportprestaties zou kunnen verhogen. De onderzoekers bleven wel met een aantal vragen zitten. Verhoogt de aanwezigheid van methaanproducerende microben de kans om professionele atleet te worden? Of zorgt de leefstijl van de atleet ervoor dat de microben zich graag vermenigvuldigen in de darmen van de sporter, namelijk veel trainen, wedstrijden en een dieet vol complexe suikers? Met name dieet lijkt een zeer belangrijke factor, aangezien atleten over het algemeen een uitgebalanceerd voedingspatroon volgen. Echter, in de studie wordt het dieet van de proefpersonen nauwelijks gekwantificeerd.

Eigen onderzoek

Zelf doe ik ook onderzoek naar darmbacteriën, met name de soorten die met meest voorkomen in gezonde mensen, en hun interactie met onze darmen op cellulair niveau. In volgende blogs zal ik hier waarschijnlijk meer over vertellen. Voor mij blijft het voorlopig nog een raadsel waarom ik zoveel methaan uitadem. Dat ik echter mijn darmbacteriën hard nodig heb om überhaupt te kunnen sporten, is een waarheid als een koe.

Meer lezen?

De studie over de darmmicrobiota van professionele wielrenners:

Petersen et al. (2017), Microbiome 5(98), https://doi.org/10.1186/s40168-017-0320-4

Een samenvattende review over methaanproducerende microben in gezonde en mensen met darmproblemen:

Triantafyllou et al. (2014), Journal of Neurogastroenterology and Motility, 20(1), p. 31-40


Reacties